Lexidromio
Αρχική / Χρήσιμα ΧΡΗΣΙΜΑ · ΓΛΏΣΣΑ

Ετυμολογία λέξεων

Δέκα λέξεις της αρχαιολογίας: από πού προέρχονται.

Ανοιχτό λεξικό στη σελίδα της λέξης «dictionary»

Δέκα λέξεις της αρχαιολογίας: από πού προέρχονται και τι σημαίνουν σήμερα.

αγγειοπλαστική
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑουσιαστικοποιημένο θηλυκό του επιθέτου αγγειοπλαστικός < αγγείο + πλάσσω (πλάθω)
ΣΗΜΑΣΙΑη τέχνη της κατασκευής πήλινων αγγείων: Αρχαία / ετρουσκική / βυζαντινή ~. [λόγ. αγγειοπλάστ(ης) -ική, θηλ. του -ικός]
Πηγές: Wikipedia
ανάκτορο
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑαρχ. ἀνάκτορον < ἀνάκτωρ < ἀνάσσω = βασιλεύω
ΣΗΜΑΣΙΑ1.(συνήθ. πληθ.) κατοικία βασιλιά ή άρχοντα: Τα μυκηναϊκά ανάκτορα. Το ~ του βασιλιά Μίνωα. Τα ανάκτορα των δόγηδων. Οι κήποι των βασιλικών ανακτόρων. Έχτισε ένα σπίτι, σαν ~! Τα Παλαιά Ανάκτορα, στην Αθήνα, όπου σήμερα στεγάζεται το κοινοβούλιο. ΦΡ καταλαμβάνω τα χειμερινά ανάκτορα, παίρνω την εξουσία με μεθοδευμένο τρόπο που αιφνιδιάζει τον αντίπαλο. || (επέκτ., πληθ.) ο βασιλιάς και οι σύμβουλοί του: Η επιρροή των ανακτόρων στην πολιτική ζωή της χώρας. 2. (μτφ.) χαρακτηρισμός κατοικίας μεγάλης και πολυτελούς: Αυτό δεν είναι σπίτι, είναι ~. [λόγ. εν. < ελνστ. ἀνάκτορα (πληθ.), αρχ. ἀνάκτορον `ναός θεού΄]
Πηγές: lexigram · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
ανασκαφή
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ(κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή ἀνασκαφή < ανά + σκάπτω
ΣΗΜΑΣΙΑεπιστημονική εργασία που γίνεται κυρίως με σκάψιμο και έχει ως σκοπό την ανακάλυψη αντικειμένων χρήσιμων για τη μελέτη του παρελθόντος: Κάνω ανασκαφές. Χώρος ανασκαφών. Πορίσματα των ανασκαφών. Πρόχειρη / συστηματική ~. || (για αρχαιολογικές ανασκαφές): Ανασκαφές στην αρχαία Τροία / Κνωσό. ~ αρχαίου τάφου. || (για παλαιοντολογικές ανασκαφές): ~ σπηλαίου. [λόγ. < ελνστ. ἀνασκαφή `σκάψιμο΄ σημδ. γερμ. Ausgrabung]
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
αρχαιολογικός
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ(διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ἀρχαιολογικός (που γνωρίζει παλιά πράγματα). Μορφολογικά αναλύεται σε αρχαιολογ(ία) + -ικός.
ΣΗΜΑΣΙΑπου ανήκει ή που αναφέρεται: α. στην αρχαιολογία1 ή στον αρχαιολόγο: Αρχαιολογικές έρευνες / ανασκαφές. Αρχαιολογική υπηρεσία / σχολή / εταιρεία / σκαπάνη. Αρχαιολογικοί θησαυροί. Ευρήματα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας. β. στα αρχαία μνημεία: ~ χώρος. Αρχαιολογικό μουσείο. αρχαιολογικά ΕΠΙΡΡ. [λόγ. < ελνστ. ἀρχαιολογικός `γνώστης των παλιών πραγμάτων΄ κατά τη σημ. της λ. αρχαιολογία]
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
ασπίδα
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ(διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀσπίς από την αιτιατική «τὴν ἀσπίδα»για την προστατευτική κατασκευή < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική bouclierγια τη μεταφορική σημασία < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική shield
ΣΗΜΑΣΙΑ1α. αρχαίο αμυντικό όπλο, με σχήμα συνήθ. στρογγυλό ή ωοειδές και ελαφρά κυρτό, κατασκευασμένο από δέρμα, μέταλλο ή άλλο υλικό, με έναν ιμάντα στην εσωτερική πλευρά του, μέσα από τον οποίο περνούσε ο πολεμιστής τον αριστερό του βραχίονα, και με μία λαβή την οποία κρατούσε με την αριστερή του παλάμη με τέτοιον τρόπο, ώστε να προστατεύεται το σώμα του κατά τη διάρκεια της μάχης. || παρόμοιο προστατευτικό μέσο που κρατούν οι δυνάμεις καταστολής. β. κατασκευή που προστατεύει από κπ. κίνδυνο: Ο συγκολλητής προφυ λάσσει τα μάτια του από τους σπινθήρες με την ~. 2. (μτφ.) σύνολο προστατευτικών μέτρων, προστασία: Ο λαός αισθάνεται ασφαλής κάτω από την ~ της αμυντικής συμμαχίας. Αγωνίζεται με την ~ της πίστης. [λόγ.: 1α: αρχ. ἀσπίς, αιτ. -ίδα· 1β: σημδ. γαλλ. bouclier· 2: σημδ. αγγλ. shield]
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
ειδώλιο
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑείδωλο + -ιον, μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική statuette
ΣΗΜΑΣΙΑ(αρχαιολ.) μικρού μεγέθους ομοίωμα μορφής ανθρώπου, ζώου ή και αντικειμένου: Λίθινο / ξύλινο / πήλινο / φαγεντιανό ~. Νεολιθικό / μυκηναϊκό / πρωτοκυκλαδικό ~. Συμβολικά / λατρευτικά ειδώλια. Φυσιοκρατικά / σχηματοποιημένα / ζωόμορφα / αντρικά / γυναικεία ειδώλια.
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
κίονας
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ(διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική κίων
ΣΗΜΑΣΙΑ(αρχιτ.) υποστύλωμα με κυκλική διατομή· κολόνα1: Δωρικός / ιωνικός / κορινθιακός ~. Οι βασιλικές χωρίζονται με κίονες σε κλίτη. κιονίσκος ο ΥΠΟΚΟΡ. [λόγ. < αρχ. κίων, αιτ. -ονα· λόγ. < ελνστ. κιονίσκος]
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη
κούρος
ΣΗΜΑΣΙΑανδρικό άγαλμα της αρχαϊκής εποχής, λατρευτικό, αναθηματικό ή επιτύμβιο, που παρίστανε νεαρό άνδρα σε μετωπική στάση όρθιο, γυμνό και χωρίς γένια, να προβάλλει το αριστερό πόδι με τα χέρια κολλημένα στα πλευρά του σώματος. [λόγ. < γερμ. Kuros ή αγγλ. Kouros (στη νέα σημ.) < αρχ. (ιων. διάλ.) κοῦρος `νεαρός΄]
Πηγές: Λεξικό Τριανταφυλλίδη
κόρη
ΣΗΜΑΣΙΑ(αρχαιολ.) γυναικείο άγαλμα της αρχαϊκής εποχής που παρίστανε θεά ή θνητή ντυμένη, όρθια και σε μετωπική στάση. [I1: αρχ. κόρη· Ι2: λόγ. < γαλλ. coré ή γερμ. Kore (στη νέα σημ.) < αρχ. κόρη· ΙΙ: λόγ. < αρχ. κόρη· κόρ(η) -ούλα]
Πηγές: Λεξικό Τριανταφυλλίδη
σηκός
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑσάττω ή προελληνική
ΣΗΜΑΣΙΑτο κύριο μέρος αρχαίου ναού, όπου ήταν τοποθετημένο το άγαλμα του θεού στον οποίο ήταν αφιερωμένος ο ναός. [λόγ. < αρχ. σηκός]
Πηγές: Wikipedia · Λεξικό Τριανταφυλλίδη