Ο Σίσυφος

Ο Σίσυφος είναι χαρακτήρας της Ελληνικής μυθολογίας, ο οποίος ως βασιλιάς της Εφύρας (Κόρινθος) έγινε διάσημος όταν «ξεγέλασε» τον θάνατο δύο φορές. Τελικά οι «Κριτές των νεκρών», του επέβαλλαν αιώνια τιμωρία να κουβαλά ένα βράχο στην κορυφή ενός λόφου, αλλά φτάνοντας στην κορυφή, ο βράχος ξανακυλούσε κάτω και έπρεπε να τον ανεβάσει ξανά.
Ο Σίσυφος ιδρυτής των Ίσθμιων και παππούς του Βελλεροφόντη, αποτελεί σήμερα σύμβολο της αφροσύνης εκείνων που επιδιώκουν να διαταράξουν την φυσική τάξη των πραγμάτων και να αποφύγουν την θλιβερή αλλά αναπόφευκτη θνησιμότητα της ανθρωπότητας. Ο χαρακτηρισμός Σίσυφος παραπέμπει σε έργο που δεν μπορεί να ολοκληρωθεί.
Η εξαπάτηση του θανάτου
Στην Ελληνική μυθολογία, η ιστορία του Σίσυφου έχει πολλαπλές και συχνά αντιφατικές εκδοχές με «λογοτεχνικούς εξωραϊσμούς» οι οποίοι προστέθηκαν με την πάροδο του χρόνου, με αποτέλεσμα το μοναδικό αναλλοίωτο στοιχείο να είναι η τρομερή τιμωρία του. Ήταν γιος του Αίολου, που σύμφωνα με τον Όμηρο έλεγχε τους ανέμους και ιδρυτής και πρώτος βασιλιάς της Κορίνθου. Απέκτησε κακοφημία για την πονηριά του, αλλά το μεγαλύτερό του κατόρθωμα ήταν ότι εξαπάτησε τον Θάνατο και τον Άδη, όχι μία αλλά δύο φορές, με αποτέλεσμα να χαρακτηρισθεί από τον Όμηρο ως ο πιο πονηρός άνθρωπος (Ιλιάδα, 6:150 μετ. Καζαντζάκη – Κακριδή).
Όταν ο Δίας απήγαγε την Αίγινα, την κόρη του Ασωπού, παίρνοντάς την μαζί του από τον Φλειούντα στην Οινώνη πέρασε από την Κόρινθο, όπου ο Σίσυφος τον είδε. Έτσι, όταν ο Ασωπός παρουσιάστηκε μπροστά του αναζητώντας την νέα, ο Σίσυφος υποσχέθηκε να του αποκαλύψει το όνομα του απαγωγέα, με τον όρο να κάμει ο Ασωπός να αναβλύσει μια πηγή στην Ακρόπολη της πόλης. Ο Ασωπός συμφώνησε και ο Σίσυφος του είπε πως ο ένοχος ήταν ο Δίας. Αυτό το γεγονός επέσυρε στον Σίσυφο την οργή του αρχηγού των θεών.
Μια παραλλαγή θέλει τον Δία να τον κεραυνοβολεί αμέσως και να τον ρίχνει στα Τάρταρα, όπου του επέβαλε ως τιμωρία να κυλά αιώνια έναν πελώριο βράχο ανεβαίνοντας μια πλαγιά. Μόλις ο βράχος έφτανε στην κορυφή, ξανακυλούσε παρασυρμένος από το δικό του βάρος, και η δουλειά έπρεπε να ξαναρχίσει. Η τιμωρία αυτή, που την διηγείται η Οδύσσεια, θεωρείται ότι είχε μια άλλη εξήγηση. Πράγματι, ο Δίας οργισμένος από το ότι τον κατέδωσε ο Σίσυφος, έστειλε τον Θάνατο, για να τον σκοτώσει. Ο Σίσυφος, αντί να αφεθεί στην τύχη του, συνέλαβε τον Θάνατο και τον έδεσε με αλυσίδες, τόσο σφιχτά που αδυνατούσε να θερίσει τα καθημερινά του θύματα και η γη άρχισε σιγά σιγά να γεμίζει, χωρίς να χωρά ο αυξανόμενος πληθυσμός.
Χρειάστηκε να επέμβει ο Δίας, που ανάγκασε τον Σίσυφο να ελευθερώσει τον Θάνατο και έτσι μπόρεσε να συνεχίσει το έργο του και φυσικά το πρώτο θύμα ήταν ο Σίσυφος. Αντί όμως ο Σίσυφος να υποταχθεί στη μοίρα του, πριν πεθάνει, παρήγγειλε κρυφά στη γυναίκα του να μην του αποδώσει νεκρικές τιμές. Όταν έφτασε στον Κάτω Κόσμο, ο Άδης τον ρώτησε για ποιο λόγο δεν ήρθε εκεί με τους συνηθισμένους τύπους. Ο Σίσυφος παραπονέθηκε για την ασέβεια της γυναίκας του και δήθεν αγανακτισμένος πήρε την άδεια από τον θεό να ξαναγυρίσει στη γη, για να την τιμωρήσει και να την επαναφέρει στον ίσιο δρόμο. Όταν ο Σίσυφος βρέθηκε στη γη, δεν ξαναγύρισε στον Άδη και έζησε μέχρι τα βαθιά γεράματα. Όταν όμως πέθανε οριστικά, οι θεοί του Κάτω Κόσμου, επιθυμώντας να αποφύγουν κάθε απόδραση, του επέβαλαν μια ασχολία, που δεν του άφηνε περιθώρια ανάπαυλας και καμιά δυνατότητα φυγής.
Η τιμωρία
Όταν πέθανε οριστικά ο βασιλιάς, δεν υπήρχε πλέον δυνατότητα διαφυγής, καθώς παρενέβη ο ίδιος ο Δίας φροντίζοντας να μην ενθαρρυνθούν οι άνθρωποι από τα κατορθώματα του απατεώνα Σίσυφου. Η μοίρα του θα ήταν μακρά και βασανιστική. Στην Οδύσσεια του Ομήρου όπου ο Οδυσσέας κατεβαίνει στον Άδη και βλέπει πολλούς έκπτωτους ήρωες, βλέπει τον Σίσυφο και την αιώνια τιμωρία του (Οδύσσεια, Ραψωδία 11:590 μετ. Καζαντζάκη – Κακριδή).