Αρχαιολογικό μουσείο Ολυμπίας

Ιστορία
Το πρώτο μουσείο στην Ολυμπία, ένα κομψό και ακόσμητο νεοκλασικό οικοδόμημα, ανεγέρθηκε μεταξύ 1883 και 1887, σε έναν λόφο στα βορειοδυτικά του αρχαιολογικού χώρου. Ήταν για αρκετές δεκαετίες το μέρος όπου στεγάστηκαν οι θησαυροί που ανακαλύφθηκαν από το περίφημο Ιερό του Διός.
Δύο Γερμανοί επιστήμονες, ο Φρίντριχ Άντλερ και ο Ερνστ Κούρτιους που ετοίμασαν το πενταετές πρόγραμμα των πρώτων ανασκαφών της Ολυμπίας – είχαν ξεκινήσει επίσημα το 1875 – ήταν υπεύθυνοι για το τελικό σχέδιο του μουσείου. Στην έκθεση των ευρημάτων συμμετείχε και ο Wilhelm Dörpfeld, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την επίβλεψη των ανασκαφών. Με θέα τα ερείπια του Ιερού, τον λόφο Κρόνιο, τον Αλφειό και τον Κλαδέο ποταμό, το κτίριο κατασκευάστηκε με μια πολύ γενναιόδωρη δωρεά 220.000 δραχμών του τραπεζίτη και εθνικού ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού του οποίου το όνομα αναγράφεται στο επιστύλιο (ΣΥΓΓΡΕΙΟΝ) πάνω από την κύρια είσοδο.
Οι καταστροφικοί σεισμοί του 1953 προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στο Συγγρείο. Στο μεταξύ, η πρόοδος των ανασκαφών στην Άλτι και τα νέα ευρήματα που ήρθαν σταδιακά στο φως, κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη κατασκευής ενός νέου, μεγαλύτερου μουσείου, που θα ανταποκρίνεται στις αρχαιολογικές συνθήκες και απαιτήσεις της μεταπολεμικής εποχής.
Το παλαιό μουσείο παρέμεινε λειτουργικό, αλλά ταυτόχρονα, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και μετά, ξεκίνησαν οι εργασίες για τα θεμέλια του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Ολυμπίος στην κοιλάδα βορειοδυτικά του Κρόνιου λόφου. Το κτίριο, το οποίο ανεγέρθηκε τη δεκαετία 1960-1970, βασίστηκε σε πρόταση του αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού. Η κάτοψη του νέου μουσείου ακολουθούσε την ίδια ορθογώνια διάταξη του “Συγγρείου”. Εκτός από τον προθάλαμο, αποτελείται από μια μεγάλη κεντρική αίθουσα για το γλυπτό διάκοσμο του Ναού του Διός, γύρω από την οποία ήταν διατεταγμένες άλλες εννέα εκθεσιακές ενότητες σε σχήμα U.
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου (1972) το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας ήταν έτοιμο και δεχόταν επισκέπτες, ενώ διέθετε οργανωμένους αποθηκευτικούς χώρους, εργαστήρια συντήρησης, Χαλκοθήκη και γραφεία που στέγαζαν τη διοίκηση της Εφορείας. Παράλληλα, από το 1974, ήταν σε εξέλιξη το έργο για την επανέκθεση των γλυπτών του ναού του Διός στην κεντρική αίθουσα του μουσείου. Οι αρχαιότητες μεταφέρθηκαν σταδιακά εκεί για να τοποθετηθούν θραύσματα που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, να συναρμολογηθούν με νέους αρμούς από ανθεκτικότερο υλικό και να κατασκευαστούν εκμαγεία για διδακτικούς σκοπούς.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας στην Ελλάδα αλλά και στην Ολυμπία, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας του 2004, έγιναν σημαντικά έργα βελτίωσης τόσο στον αρχαιολογικό χώρο όσο και στη σύγχρονη πόλη που είχε αναπτυχθεί τουριστικά τις προηγούμενες δεκαετίες. Ωστόσο, το μεγάλο έργο και το όφελος ήταν η ριζική ανακαίνιση των μουσείων της Ολυμπίας, που κυριολεκτικά επανασυστάθηκαν, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σύγχρονης μουσειολογίας.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας ο εκθεσιακός χώρος 3500 τετραγωνικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένου του περιστυλίου αίθριου, ανακαινίστηκε σύμφωνα με τις θεωρίες και εξελίξεις της μουσειολογίας και μουσειογραφίας. Η βασική φιλοσοφία δεν άλλαξε, δεδομένου ότι οι βασικοί στόχοι της έκθεσης παρέμειναν ίδιοι: αφενός η προβολή της ιστορίας του περίφημου Ιερού ανά τους αιώνες και αφετέρου η αφήγηση των βημάτων και σταθμών προόδου της αρχαίας ελληνικής τέχνης, με αναφορά στο πανόραμα των αναθημάτων στον προστάτη θεό Δία, από τους προϊστορικούς χρόνους και τις απαρχές της λατρείας, μέχρι τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, κατά τους οποίους το Ιερό εγκαταλείφθηκε και ξεχάστηκε.

Δημοφιλή εκθέματα
Τα εκθέματα παρουσιάζονται στην ευρύχωρη κεντρική αίθουσα και σε έντεκα ακόμη που την περιβάλλουν με χρονολογική και ενίοτε με θεματική σειρά.
Όλα τα αντικείμενα εξηγούνται με απλό αλλά επιστημονικό τρόπο. Με μια ποικιλία χρήσιμων εργαλείων και μέσων όπως χάρτες, σχέδια, φωτογραφίες, ανακατασκευές και μακέτες των μνημείων, ο επισκέπτης ενημερώνεται και υποστηρίζεται σε κάθε του βήμα στο μουσείο.
Οι πίνακες πληροφοριών και οι λεζάντες για κάθε έκθεμα στη βιτρίνα, συζητούν και εξηγούν την ιστορική εξέλιξη τόσο του ιερού όσο και της αρχαίας ελληνικής τέχνης.
Η μεγάλη κεντρική αίθουσα του μουσείου φιλοξενεί το γλυπτό διάκοσμο του Ναού του Διός. Στα υπόλοιπα διαμερίσματα που την πλαισιώνουν, παρουσιάζονται τα πλούσια και συχνά μοναδικά στο είδος τους ευρήματα των ανασκαφών του ιερού της Ολυμπίας όλων των περιόδων, αντικείμενα των συλλογών χαλκίνων, πηλίνων λιθίνων και διαφόρων άλλων υλών του μουσείου.